Komentoj por Lingva Kritiko

Komentoj pri Fandi kaj gisi de Sergio Pokrovskij

Sergio Pokrovskij — Fri, 19 Feb 2010 04:13:50 +0000

Al Andreas: 1. Mi ne certas pri la oficialeco de tiuj "Akademiaj korektoj". Fakte ili prezentas nur opinion de nacilingva komisiono. Certe la koncernaj korektoj fare de la anglalingvanoj estas aprobindaj kaj estas paŝo en la direkto kiun mi rekomendas; tamen mi ne tute certas, ĉu temas pri rekomendo forigi cast, aŭ nur pri kompletigo de melt. Se temas pri la rekomendo forigi, tiam la Akademio ne finis sian laboron, kaj ne koherigis la tradukojn per samtempa forigo de la germana gießen. Tiam malaperus ankaŭ la malkohero kun la tradukoj rusa kaj pola. Mi tamen aldonis vian rimarkigon en la Konkludon. 2. Mi malŝatas la internaciaĵojn, ĉar plej ofte ili estas putraj latinaĵoj tute konfuzaj. Ni jam vidis kiel la miskvalita latinaĵo fandi infektis multe pli sanan germanaĵon gisi; muldi estas simile fuŝa. Etimologie ĝi devenas el modulus, kaj signifis formodonan ujon (muldilon). Estus pli klara se oni difinus ĝin per tiu substantiva signifo, tio klarigus ĝian ambiguecon. Sed ĝi jam estas (mis)oficialigita (kaj mi iom hontas, ke mi ne rimarkis la fuŝon ĝustatempe). Muldi estas pli ĝenerala ol gisi; la pli klara responda rusa vorto estas формовать (form[um]i). Ekz-e oni povas muldi per stampado (la ekzemplo pri la plastaj teleroj); aŭ oni povas muldi feltan ĉapelon, aŭ bakotan panon ktp. Gisado estas muldado el fandita substanco (metalo, vakso, vitro, ĉokolado); muldado povas temi pri solidiĝo sekve de sekiĝo, kiel ĉe gipso, felto, brikoj, papermaĉaĵo (fakte, la sola muld-internaciaĵo konata en la rusa lingvo estas муляж <= moulage, kaj signifas ion alian ol la franca vorto: postiĉon, precipe papermaĉaĵan modelon, germane Attrappe). Krome, la ĝena ambigueco de la vorto malebligas kompreni la uzon de ĉi tiu vortaĉo eksterkuntekste: kion signifas muldi memorplaton? Ĉu prepari muldilon aŭ gisi la platon? (Ruse por tio servus malsamaj esprimoj nemiskompreneblaj.) Male, gisi sonorilon, statuon, kanonon estas klara kaj nemiskomprenebla. La internacieco de muldi ne ekzistas por ruso: la similsona vorto мульда estas pruntaĵo el la germana (die Mulde), kaj signifas trogforman ujon en kiun oni elverŝas la fanditan metalon; sed tio estas hazarda (kaj misgvida) koincido, ĉar temas nur pri blokaj, brikaj duonproduktoj (angle pigs, pig iron). Fine, la vorto muldi estas por mi malfacile prononcebla (mi ĉiam emas misprononci modli), kaj malbela fonetike. Gisi sonas multe pli bele, klare -- kaj ĝi multe pli "similas" la agon kiun ĝi indikas. Kompreneble tio estas tute persona prefero.

Komentoj pri Fandi kaj gisi de Andreas

Andreas — Wed, 17 Feb 2010 16:49:37 +0000

1) Aldona noto: En “Akademiaj korektoj de la Universala Vortaro”, “Angla parto”, la traduko “cast” estas forkorektita: “fand| melt, smelt (vb.).”
2) Kiam oni povas uzi la oficialan “muldi” anstatau la ne-oficialan (kaj ankau ne internacian) “gisi”? Alivorte: El kio konsistas la esenca signifdiferenco inter “gisi” kaj “muldi”? Jen la oficiala difino de “muldi”: “1 Fari objekton enpremante au fluigante molan substancon en ujon, kiu havas la deziratan formon: muldi medalon; muldi plastajn telerojn; (figure) muldi pensmanieron. 2 Reprodukti la formon de io per mola substanco, kiun oni poste malmoligas kiel ujon (por ebligi muldi 1): muldi per gipso vizaghon; muldi reliefon.”

Komentoj pri Kial ne Luksemburgio? de Johan Derks

Johan Derks — Sun, 29 Nov 2009 12:54:34 +0000

Bertilo Wennergren asertas: La baza ideo ĉiuokaze estas la jeno: Se lando samnomas kun io en tiu lando (urbo, rivero, monto…), oni distingu inter la du samnomaĵoj per aldono de “i” al la nomo de la lando. Sekve li listigas la tekstoparto titolita ‘Multaj Landoj’ 28 landojn, kaj – en liaj vortoj – “trapensas la praktikajn sekvojn por la tuta listo de tiaj landoj”.
Mi atentigas la leganton al tio, ke tute ne estas certa ke ekzemple la favorantoj de ‘Senegalio’ opinias ke samformaĵo inter lando kaj alia geografiaĵo ĉiuokaze devas esti forigata pere de aldono de “i” al la landonomo.
Ĉu ne povas esti, ke malfavorantoj de samnomaĵoj konscias pri la avantaĝoj kaj malavantaĝoj de aldono de “i”, sed post respondeca konsiderado konkludas al “io” ?
Certe oni neniam senescepte apliku tiun aldonadon de “i”.
Kiujn kriteriojn oni povas envoki por fari tiun konsideradon ?
Mi prenis la 28 ekzemplojn de Bertilo kaj aldonas kvar de mi nove trovitajn kazojn.
El tiuj 32 dek-unu ne devus esti en la listo, ĉar
a. la geografiaĵo estas monde nekonata: Gabono (elfluejo), Libano (monto Lebanono)
b. la lando grandparte estas identigata kun la urbo: Bremeno, Hamburgo, Kuvajto, Monako, Sanmarino, Singapuro, Vatikano
c. ĉar la ĉefa insulo grandparte estas identigata kun la lando: Barejno
d. ĉar la enlandaj esperantistoj preferas alian lingvan solvon: Meksiko (Meksiko-Meksikurbo)
Pro tio neniu esperantisto povus serioze kandidatigi ilin por formo finiĝanta je -io.
Mi ankaŭ volas esceptigi la landonomojn Gvatemalo, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, Paragvajo kaj Urugvajo, ĉar ili jam estas oficialigitaj.
Restas 23 kandidatoj, kiujn oni povas dividi en ses kategoriojn de ebla geografikomprena konfuziĝo. Tiuj kategorioj samtempe funkcias kiel kriterioj por aŭ kontraŭ finaĵo -io, ĉar la specoj de la du koncernaj geografiaĵoj konsiderinde influas la eblecon de konfuziĝo.
Por ĉiuj kandidatoj mi trovis la popularecon laŭ Google, nombron da trafoj, en novembro 2009a [1]
1. samformeco de urbo- kaj landonomo:
a. Brandenburgo (urbo + lando1): 2280, Brandenburgio (lando2): 15700
b. Kebeko (urbo + ŝtato1) 5000, Kebekio (ŝtato2): 47100
c. Nov-Jorko (urbo + ŝtato1): 63750, Nov-Jorkio (ŝtato2): 16200
d. Luksemburgo (urbo + lando1): 54850, Luksemburgio (lando2): 20450
e. Belizo (urbo + lando1): 40350, Belizio (lando2): 548
La kazoj a ĝiskun d donas klaran indikon ke esperantistoj prenas la radikon kun -io tute serioza.
Kompreneble, ĉar temas pri tute ne-identigeblaj unuoj laŭ la ekzemplo de Tunizo-Tunizio ktp.
La nomo ‘Belizio’ ne estas tiel populara, sed ja la nomo de la ĉefurbo estas Belize City kaj kiel por Mexico Ciudad akceptebla solvo estas Belizurbo.
Resume: la landonomoj Brandenburgio, Kebekio, Nov-Jorkio kaj Luksemburgio estu rekomendataj samrangaj kun Brandenburgo, Kebeko, Nov-Jorko kaj Luksemburgo.
Ĝenerale aparta radiko, finiĝanta je -io por la lando estas akceptebla, se la urbo kaj la lando ne praktike kongruas kaj ne estas evidenta solvo per aldono de -urbo al la radiko de la landonomo.
2. samformeco de lago- kaj landonomo:
a. Ĉado (lago + lando1): 85450, Ĉadio (lando2): 74550
b. Togolando (lando1): 48300, Togo (lando2 [2]): 50800,
Togolo (lando3): 2595, Togio (lando4): 12
La uzado de la vorto Ĉadio kiel lando ŝajnas esti tre populara, ne malprave, ĉar Ĉado estas granda lago trans la landlimoj de kvar Afrikaj landoj kaj historie eĉ multe pli granda. Jam tiu internacia identeco pravigas distingi ĝin de la lando kiu prunteprenis ĝian nomon.
Ĉar Togolando, la rekomendata de la Akademio landonomo, jam distingiĝas disde la lagonomo (Togo) kaj havas historian radikon, mi akceptas tiun.
Konklude: la nomo Ĉadio estu rekomendata samranga kun Ĉado, ĉar ĝenerale grandaj, monde konataj lagoj havu nomon distingeblan de la nomo de limanta lando.
3. samformeco de river- kaj landonomo:
a. Niĝero (rivero + lando1): 237000, Niĝerlando (lando2): 1100
b. Kongo (rivero + lando1): 1302000, Kongolando (lando2): 13600,
Kongolo (lando3): 2680, Kongio (lando4): 546
c. Senegalo (rivero + lando1): 1526500, Senegalio (lando2): 5955, Senegallando (lando3): 6
d. Surinamo (rivero + lando1): 40200, Surinamio (lando2): 7
Estas malfacile taksi la gradon de prefero de esperantistoj por Niĝero ol Niĝerlando, ĉar la rivero estas multe pli konata ol la lando de tiu nomo. Kvankam la internacie konata nomo estas Niger, mi preferas Niĝerlando. Kie B. Wennergren mem notas pri Togolando: “kredeble rigardinda kiel kunmetaĵo el la lagonomo kaj la Esperanta vorto lando”, mi ne vidas kial la AdE ne “rekomendas kunmetaĵon el la rivernomo kaj la Esperanta vorto lando”.
Sama aplikatas al ‘Kongolando’. Kongo estas, kiel Niĝero, gravega rivero, kiu meritas esti distingata de la landoj kun ĉefurboj Kinŝaso kaj Brazavilo. Mia prefero iras al Kongolo, kiu nomo akordiĝas kun la adjektiva formo en granda plimulto de eŭropaj lingvoj [3].
Pri Surinamo la plipezo estas draste kontraŭ Surinamio. Ankaŭ pro tio, ke en la nacia (nederlanda) lingvo oni diras okaze ‘Surinamerivier’, mi tenas la nomon ‘Surinamo’ por la lando kaj ‘Surinamrivero’ por la rivero. Cetere ‘Surinamrivero’ havas nul trafojn en Google.
Fine ‘Senegalo’ estas la plej malklara kazo al mi, parte ĉar mi ne konas la gravecon kaj signifon de tiu rivero por la lando. Pro la fakto, ke ‘Senegalio’ estus la ununura kazo, kie la esperantigita nomo por lando internacie samnoma kun rivero, havus ekstran literon i, mi pledas por la ’surinama solvo’: Senegalo kaj Senegalrivero.
Resume: lando samnoma kun rivero ne ricevu -io-finaĵon, sed se la rivero estas tre granda kaj internacie konata, kiel Kongo kaj Niĝero, la Akademio kreu alternativan nomon por la lando.
4. samformeco de insul- kaj landonomo:
a. Malto (insulo + lando1): 170000, Maltio (lando2): 181
b. Santomeo (insulo + lando1): 675, Santomeio (lando2): 3
La solvoj kun ekstra litero i ŝajnas al mi tro artefaritaj, interalie ĉar malmultaj homoj entute scias ke tiuj landetoj konsistas el pluraj insuloj. Mi pledas por Malt-insulo kaj Santome-insulo (kompreneble ĉiam eblas diri ‘la insulo Malto’ ktp, sed tio ne aspektas al mi kiel parolaĵo).
5. samformeco de urbo- kaj provincnomo:
a. Utreĥto (provinco1 + urbo): 6505, Utreĥtio (provinco2): 2
b. Groningeno (provinco1 + urbo1): 121, Groningenio (provinco2): 0,
Groningo (provinco3 + urbo2): 33, Groningio (provinco4): 6
c. Kadizo (urbo + provinco1): 3085, Kadizio (provinco2): 47
Aparte de la demando ĉu entute oni esperantigu tiujn urbonomojn kaj provincnomojn, ŝajnas al mi ke malofte estas bezono, specifi se temas pri la provinco, kies graveco estas malpli ol tiu de ĝia ĉefurbo. Se tamen, oni diru provinco Utreĥto, Groningo, Kadizo.
6. samformeco de monto- kaj landonomo:
a. Kameruno (monto + lando1): 51050, Kamerunio (lando2): 4975
b. Kenjo (monto + lando1): 51400, Kenjio (lando2): 94
En ambaŭ kazoj la lando estas nomita laŭ la monto. Estus dezirinde apliki la saman regulon por ambaŭ kazoj. La vorto Kamerunio povas konkuri kun ‘Kameruno’, sed ‘Kenjio’ estas tre malofta kompare kun Kenjo. Tio eble estas sekvo de la pli granda famo de la monto Kameruno. Sed ĉu en parolado homoj bezonus esprimi, ke ili celas la monton aŭ ĝuste la landon, kiam ili diras ‘Kameruno’ ?
7. samformeco de landonomo kun geografiaĵo, kie ebla alternativo por la geografiaĵo estas elizio de -i en la internacie konata nomo
a. Ĝibutio (urbo1 + lando): 37250, Ĝibuto (urbo2): 242
b. Malavio (lago1 + lando): 41800, Malavo (lago2): 53
c. Misisipio (rivero1 + ŝtato): 3095, Misisipo (rivero2): 2265
d. Misurio (rivero1 + ŝtato): 13500, Misuro (rivero2): 8625
e. Gambio (rivero1): 4750, Gambo (rivero2): 5900
Ĝibutio estas lando, kies areo estas naŭoble tiu de Luksemburgio. La evidenta malsameco inter la ĉefurbo kaj la lando atendigus grandan apogon por du malsamaj formoj. Tamen la kazo ‘Ĝibuto’ estas lingvistike alia ol tiu de Luksemburgo: por krei novan radikvorton oni forprenas i el la internacie uzata vorto. Tiu originala solvo meritas seriozan konsideron, interalie ĉar ĝi reduktas la nombron de geografiaĵoj finiĝantaj je io en Esperanto anstataŭ pliigi ĝin.
La saman inventaĵon oni aplikis al Malavio, Misisipio kaj Gambio.
Malavo kiel lago estas ne-populara laŭ Google, sed, kiel en la kazo de Ĝibuto, tio verŝajne rilatas al la fakto, ke multaj ordinaraj esperantistoj, kiuj konas landonomon finiĝantan je -io, pensas pri simila radiko kiu malhavas -io, ke temas pri gentonomo. Ne, malavoj ne ekzistas. Ĉi-tiu solvo enkondukas la lagonomon kaj meritas seriozan konsideron.
Mi estu mallonge pri Misisipo, Misuro kaj Gambo: geografiaĵoj sen -i, gardantaj la akcenton sur la sama silabo kiel en la internacia uzado. Perfektaj solvoj.
Mi estas malfavoranto de la pseŭdosufikso -io en ĉiuj kazoj.
Unue en la kazo, kiam la landonomo enhavas la nomon de gento. Tiam oni ĉiam uzu la sufikson -ujo. Tiurilate mi estas pli severa ol Bertilo Wennergren. La ĥaoso de landonomoj estas ne-necesa historia absurdaĵo, kaŭzata de ‘helpantoj’ de Zamenhof, ofte kun eksterlingvistikaj motivoj.
Sed ankaŭ mi estas malfavoranto de samformeco inter du geografiaĵoj. Kaj konforme kun la Lingva Respondo n-ro 47 de Zamenhof[4] mi pledas por pli liberala konsiderado de eblecoj. Dum Wennergren en la tekstoparto titolita ‘Multaj Landoj’ kunmetas liston de 28 ekzemploj, el kiuj minimume dek-unu ne estas seriozaj kandidatoj por ricevi ekstran -i, li kreas la ideon ke nin atendas iu timinda evoluo, se ni akceptas tiun ‘principon’. Ne temas pri principo, sed pri interpesado de pluraj faktoroj, kiuj en iuj kazoj povus konduki al aldonado de -i.
En mia opinio el la 23 kazoj diskutindaj restas dek-du kiuj meritas rekomendon: Brandenburgio, Kebekio, Nov-Jorkio, Luksemburgio, Ĉadio, Niĝerlando, Kongolo (aŭ Kongio aŭ Kongolando), Ĝibuto, Malavo, Misisipo, Misuro kaj Gambo.
Kompreneble ili neniel formu precedencon por pli vasta aplikado de finaĵo -io en kazo de lando nomata laŭ iu gento.
Johan Derks

Notoj:
[1] La populareco de [vorto] estis mezurita kiel la aritmetika mezumo inter la nombro de trafoj de [vorto] + Esperanto kaj [vorto] + kaj. En unu kazo (Gambo, Gambio) estis prenita la aritmetika mezumo inter [vorto] + rivero, pro la aldona signifo de (la ne-rekomendinda vorto) gambo kiel kruro.

[2] Togo ankaŭ estas nomo de lago, sed la metodo, eksplikita sub noto 1 ne estus taŭga, ĉar la serĉkombinoj Togo + Esperanto kaj Togo + kaj ne ekskludus la signifojn Togoville (urbo) kaj romia aŭ profesiula vestaĵo. Tial la konkurencaj serĉkombinoj estis Togolando, Togo + lando – lago, Togolo kaj Togio, ĉiuj en kombino kun + (Esperanto aŭ kaj) kaj en teksto en la lingvo Esperanto.

[3] france: congolais, angle kaj itale: congolese, germane: Kongolesisch, nederlande: Congolees, ruse: конголезскую, svede: kongolesisk, finne: kongolainen

[4] Oficiala Gazeto, III, 1911, p. 291, http://www.esperanto.org/Ondo/L-lr.htm

Komentoj pri Kial ne Luksemburgio? de Andreas

Andreas — Tue, 11 Aug 2009 20:23:48 +0000

La (de la Akademio ne-rekomendata) landnomo “Togo” estas homonimo al la oficiala vorto “togo” (“romana vesto” lau la Dua Oficiala Aldono). Eble la Akademio konsideris tion. Okaze de la (cetere kontraste al “Togolando” oficiala) “Kubo” la Akademio tamen ne evitis homonimon.

Komentoj pri Kial ne Luksemburgio? de Marcos Cramer

Marcos Cramer — Wed, 22 Jul 2009 17:26:06 +0000

Finfine mi trovis en ĉi tiu artikolo iujn kialojn kiuj klarigas la Akademian decidon rekomendi “Togolando” anstataŭ “Togo”. Tamen la argumentoj ankoraŭ ne plene konvinkas min.

La dua Akademia principo pri landnomoj estas: “En okazo de konflikto inter du aŭ pluraj formoj por unu sama landnomo aŭ ankaŭ inter la uzo de kategorio aŭ la alia por unu sama radiko, la Akademio rekomendas preferi la plej internacian landnomon kaj tiel obei al la 15-a Regulo de la Fundamento.”

Mi sufiĉe ofte vidis la landnomon “Togo” anstataŭ la iom pli ofta “Togolando” en Esperanto, do mi dirus ke klare temas pri okazo de konflikto inter pluraj formoj. Laŭ la interlingvaj ligiloj de la Vikipedio, ĉiuj lingvoj kun latina, cirila aŭ greka skribo uzas formon similan al “Togo” kaj ne formon similan al “Togolando” (kaj estas proksimume 100 lingvoj kun tiaj skriboj en la listo de interlingvaj ligiloj). El tio eblas konkludi, ke la formo “Togo” estas klare la internacia formo, dum la formo “Togolando” internacie eĉ ne ekzistas (krom historie, kiel mi lernis el ĉi tiu artikolo).

La fakto, ke ekzistas tie lago kun la nomo “Togo” ja laŭ ĉi tiu artikolo tute ne estu kialo por ne nomi ankaŭ la landon “Togo”, se tio estas internacia formo. Ĉu la fakto ke historie ekzistis la formo “Togoland” kiel internacie nomo estas sufiĉa kialo por ignori la nun klare internacian formon de la landnomo? Aŭ ĉu la Akademio simple ignoris la fakton, ke nemalmultaj Esperantistoj jam uzas “Togo”, kaj do aplikis ĉi-kaze nur la unuan Akademian principon pri landnomoj?

Komentoj pri Kial ne Luksemburgio? de Bertilo Wennergren

Bertilo Wennergren — Sun, 28 Jun 2009 10:10:28 +0000

Skribis Istvan Ertl:

Do, lasu nin luksemburgiajn esperantistojn nomi nian landon kiel ni volas.

Kompreneble. La Akademiaj rekomendoj estas nur rekomendoj. Mi citas el la Listo de Rekomendataj Landnomoj:

Same kiel la malnova versio, tiu ĉi listo ne estas deviga. Ĝi estas rekomendo. Sed ĝi enhavas kelkajn nomojn kun landaj aŭ popolaj radikoj oficialaj aŭ eĉ Fundamentaj. Pri tiuj nomoj oni atentu speciale.

Komentoj pri Ĉu dua vivo por tempismo? de Bertilo Wennergren

Bertilo Wennergren — Sun, 28 Jun 2009 09:56:42 +0000

de cuup skribis:

ŝajne ŝi-kaze neniam iu konsideris la eblon, ke la ‘problemon’ konsistigas ne la ecoj de la participoj, sed la plursignifaj uzoj de “esti”?

Tion oni ja konsideris, eĉ ofte. Ne malmultaj proponis ekuzi "iĝi", "fariĝi", "ekesti" aŭ speciale kreitan statŝanĝan helpverbon (ekz. "vardi") anstataŭ "esti" por esprimi pasive tutan agon inkluzive de ties plenumiĝo. Mi rekomendas legi "Vojaĝo inter la tempoj" de Kalocsay.

ankaŭ via artikolo estas regurgito de la problemdifino

Jes. Jam ĉio estas dirita (eĉ plurfoje), sed nuntempuloj ne ĉiam konas la detalojn.

Komentoj pri Kial ne Luksemburgio? de pistike65

pistike65 — Fri, 26 Jun 2009 19:37:00 +0000

Vi skribas:
“Luksemburgio estas tre populara formo, kaj la Luksemburgaj Esperantistoj ĝin uzadas (sed tamen ial nomas sian landan asocion Luksemburga Esperanto-Asocio, kio estas stranga nekonsekvencaĵo).”

Do, lasu nin luksemburgiajn esperantistojn nomi nian landon kiel ni volas.
“Mir wëlle bleiwe wat mir sinn!”

amike
Istvan Ertl

p.s. Kiam, kiel redaktoro de la UEA-revuo mi devis decidi en kiuj punktoj sekvi la tiamajn akademiajn rekomendojn pri landnomoj kaj kie devii de ili, mi trafoliumis tunojn da revuoj, bultenoj kaj brasikfolioj por vidi la efektivan uzadon de tiulandanoj. Ne necesas korseti la veran uzon per inĝeniaj sistemoj koherigaj.

Komentoj pri Landanoj, gentoj kaj kategorioj de Marc Bavant

Marc Bavant — Sun, 21 Jun 2009 11:06:20 +0000

Ken:

La eraro estus precize sama, se ni ĉiuj fariĝus romkatolikoj, pro tio, ke en Ekzercaro §37 estas ankaŭ (2):

(2) “Preĝu al la Sankta Virgulino.”

Mi ne plene konsentas. Kelkaj eroj de FE havas evidentan klarigan karakteron, ne nur modelan. Ili havas ian instruon pri la lingvo, ĉu fonetikan, ĉu gramatikan, ĉu leksikan.

Ekz-e “Ĉiuj prepozicioj per si mem postulas ĉiam nur la nominativon” estas gramatika regulo; “Oni metis antaŭ mi manĝilaron, kiu konsistis el telero, kulero, tranĉilo, forko, glaseto por brando, glaso por vino kaj telertuketo” estas ilustraĵo de la signifo de “manĝilaro”, kaj nerekte de “-il” kaj “-ar”.

Mi opinias, ke tiuj du famaj frazoj pri “rusujanoj” kaj “rusoj” vere celas klarigi ion pri semantiko (pli de “-uj” kaj “-an”, ol de “rus”, “franc” ks). Sed el tio ne sekvas, ke ilia interpreto estas sendisputa, kaj ke alia signifo estas neebla.

Komentoj pri Noto pri transitiveco : apogo al vort-bazita teorio de Marc Bavant

Marc Bavant — Sun, 21 Jun 2009 10:46:56 +0000

Oreljan:

La verboj «ridi» kaj «loĝi» estas, almenaŭ ĉe Zamenhof, transitivaj : « mi ridas lian naivecon», «arbaro loĝata de sennombraj birdoj» do sennombraj birdoj logas arbaron

Koncerne “ridi” la afero estas simpla: la akuzativa komplemento ne estas objekto, sed adjekto. Ja en Esperanto akuzativo povas en difinitaj okazoj anstataŭi prepozicion (ekz-e adjektoj pri temo, mezuro, almovo…). La F-o klare priskribas ĉi tion (FE §29):

Anstataŭ la vorto je ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio. — Mi ridas je lia naiveco (aŭ mi ridas pro lia naiveco, aŭ: mi ridas lian naivecon).

La afero de “loĝi” estas pli komplika. Ĝia uzo en aktiva voĉo kun rekta (loka) adjekto estas malofta, sed ĝia pasivigo estas sufiĉe klasika. Pri tiu strangaĵo (kaj aliaj) turnu vin ekz-e al PMEG (http://bertilow.com/pmeg/gramatiko/pasivo/pasivigeblaj_frazoj.html#i-hfb)